Als ondernemers de deuren sluiten: waarom stoppen ondernemers en welke weg kiezen ze om te stoppen?
Problemen binnen de organisatie en risico’s
Zoals we hebben gezien, kan een onderneming in zwaar weer terechtkomen door zowel ondernemersgebonden als marktgebonden factoren. Daarnaast zijn er ook oorzaken die voortkomen uit de interne organisatie van de onderneming, de bedrijfsvoering. Dit betreft onder meer de processen en structuren binnen de organisatie, evenals de inschatting van risico’s en het besluit om al dan niet mitigerende maatregelen te nemen.
Voorbeelden hiervan zijn gebrekkige controle of regie over processen, wat kan leiden tot aansprakelijkheidsrisico’s. Ook kunnen onvolkomenheden in de grip op het calculatieproces resulteren in prijzen voor producten of diensten die onvoldoende marge opleveren. Daarnaast zijn er risico’s gerelateerd aan medewerkers, zoals bedrijfsdiefstal, situaties die het imago van de onderneming schaden, of langdurige uitval of ziekte van waardevolle medewerkers. Problemen in de toeleveringsketen of het faillissement van een grote klant kunnen eveneens grote gevolgen hebben.
Dergelijke situaties hangen sterk samen met de competenties van de ondernemer en diens vermogen om in de bedrijfsvoering de juiste beslissingen te nemen. Het is cruciaal om de juiste inrichting van de organisatie te kiezen en deze met groei mee te laten evolueren, en om de kans op het optreden van bepaalde situaties or risico’s goed in te schatten. Door alert te zijn op interne risico’s en deze effectief te beheren, kunnen ondernemers toekomstige problemen voorkomen.
Ondernemersverwachtingen komen lang niet altijd uit
Als ondernemer, en als mens, heb je verwachtingen. Tegelijkertijd weten we dat niet elke verwachting uitkomt. Hier wordt wel eens de term assumptiecrisis voor gebruikt: de situatie waarin de verwachting dat iets op een bepaalde manier zal verlopen, anders uitpakt. Een assumptie kan bijvoorbeeld zijn dat een grote opdracht valt, dat de kosten van een verbouwing meevallen, of dat de ondernemer nooit ernstig ziek zal worden en dus geen arbeidsongeschiktheidsverzekering nodig heeft.
De realiteit kan afwijken van de oorspronkelijke assumpties en bij impactvolle, meerdere of structurele afwijkingen kan dit aanzienlijke gevolgen hebben voor de financiële resultaten en het toekomstperspectief van een onderneming. Veel ondernemers in Nederland gingen er bijvoorbeeld (impliciet) van uit dat er nooit een situatie zou ontstaan waarin de omzet van de ene op de andere dag naar nul zou gaan. Helaas heeft de lockdown deze assumptie weerlegd en zijn veel bedrijven, onder meer binnen onder meer de branches horeca, cultuur, persoonlijke verzorging, sport en retail, hierdoor in zwaar weer gekomen.
Zwaar weer en bedrijfsbeëindiging
Ondernemingen kunnen door factoren binnen het domein operationele bedrijfsvoering en financiële positie in zwaar weer raken. Zwaar weer, en het ontbreken van afdoende toekomstperspectief, is voor ondernemers een belangrijke reden om bedrijfsbeëindiging te overwegen. Bij slechts een klein deel van de bedrijfsbeëindigingen speelt, zoals aangegeven, een faillissement. Het aantal bedrijven dat als gevolg van onvoldoende verdiencapaciteit, onvoldoende middelen of onvoldoende afloscapaciteit om een schuldenlast op te lossen, vrijwillig staakt is vele malen groter. Zo vormde de coronapandemie voor ondernemer Kaylee een omslagpunt:
Casus
Na enkele jaren als kapster in loondienst te hebben gewerkt, besloot Kaylee in 2017 de sprong te wagen en een eigen zaak te starten. Ze richtte een eenmanszaak op, huurde een stoel in een bestaande kapperszaak en begon met het opbouwen van een kleine, trouwe klantenkring. Kaylee leidde een redelijk comfortabel leven, mede dankzij het inkomen van haar partner. Zolang er nog geld op de rekening stond, ging ze ervan uit dat alles goed ging, en ze was vooral druk met knippen en minder met de boekhouding. Al snel huurde ze een eigen ruimte en nam ze een medewerker in dienst. Voor de inrichting van de ruimte en de opstartkosten ging ze verschillende leningen aan in privé. Ze ging ervan uit dat ze, na een aanloopperiode, voldoende geld zou verdienen om dit terug te betalen.
Toen de coronapandemie kapperszaken dwong tot sluiting, was ze te laat met het aanpassen van haar privé-uitgaven, en zakelijk gezien had ze slechts beperkte ruimte voor aanpassingen. Toen ze haar medewerker zich ziekmeldde met een burn-out, en ze niet meer wist hoe ze zichzelf en de medewerker salaris moest betalen, besloot ze dat het tijd was alles op een rijtje te zetten.
De balans werd opgemaakt en hieruit bleek dat zakelijk en privé een schuld van bijna 170.000 euro aanwezig was. Na het het aangaan van de huurverplichting en het in dienst nemen van de medewerker, kwamen de kosten en de omzet niet meer goed in balans kwamen. Kaylee kon de aflossing van de corona-uitstelregeling niet meer nakomen en de problemen waren structureel.
Het staken van de onderneming, met een crediteurenakkoord, bleek de beste oplossing. Na de eerder geplande verkoop van haar woning bleek er voldoende financiële ruimte te zijn om tot een akkoord te komen met alle schuldeisers. Inmiddels heroriënteert de ondernemer zich op de toekomst en krijgt coaching in de ontwikkeling van ondernemerscompetenties.
