Als ondernemers de deuren sluiten: Waarom stoppen ondernemers en welke weg kiezen ze om te stoppen?
Veranderingen in de markt, veranderingen in de onderneming
Iedere ervaren ondernemer weet dat het cruciaal is om marktontwikkelingen – inclusief trends binnen de afzetmarkt en de concurrentie – goed in de gaten te houden en tijdig te anticiperen op veranderingen. Toch blijkt in de dagelijkse drukte dat vooruitkijken en het uitvoeren van externe analyses vaak ondergeschikt raakt aan de dagelijkse drukte. Dit kan ertoe leiden dat een onderneming onvoldoende innoveert of een propositie biedt die niet meer aansluit bij de huidige tijd.
Een voorbeeld van een branche waar dit regelmatig voorkomt is de retailsector. In de afgelopen decennia hebben ingrijpende veranderingen plaatsgevonden: consumenten winkelen steeds meer online, hebben prijs- en productvergelijking letterlijk in hun broekzak en bepaalde producten zijn grotendeels gedigitaliseerd, zoals muziek en boeken. De coronapandemie heeft de inbedding van het online kanaal verder versterkt. Dat de fysieke retail het zwaarder heeft gekregen is inmiddels zichtbaar aan de leegstand in winkelstraten, en gemeenten zijn wanhopig op zoek naar manieren om de winkelbeleving te verrijken en de aantrekkelijkheid van hun winkelgebieden te behouden. Winkels zonder online aanwezigheid of webshop moeten nu in hoog tempo investeren in digitale kanalen of gebruikmaken van platforms zoals Bol.com om hun afzet te waarborgen. Het missen van kansen of te laat anticiperen op (externe) marktontwikkelingen kan uiteindelijk leiden tot een mismatch tussen onderneming en de markt, met als gevolg impact op de financiële resultaten. Dit kan uiteindelijk leiden tot het staken van een onderneming.
Naast marktontwikkelingen kunnen ook andere externe factoren een aanzienlijke impact hebben op het toekomstperspectief van ondernemingen. In sommige gevallen is wetgeving zo ingrijpend dat deze kan leiden tot het volledige en – zelfs op korte termijn – staken van een onderneming.
Casus
Met de hype rondom vaping startten Vera en haar partner Igor een online vapeshop, perfect getimed in een groeiende markt. Hun website bood uitgebreide informatie, video’s en reviews van verschillende vapes, soorten salts en e-liquids, en uitleg over vapen. Deze producten werden via hun webshop aan klanten door heel Nederland verkocht. Ze had zowel haar marketing en voorlichting als haar verkoop en operatie heel goed op orde en zag een gouden toekomst tegemoet. Jaarlijks verdubbelde haar omzet en de resultaten waren goed.
In 2023 begonnen geruchten over nieuwe wetgeving de ronde te doen, die de verkoop van vapes zou kunnen beperken. Al eerder waren er tekenen van een aankomend ontmoedigingsbeleid: online mochten er geen productafbeeldingen meer worden getoond, de informatievoorziening werd ingeperkt, de verkoop van zoete smaakjes werd verboden en de publieke opinie keerde zich van ‘De oplossing tegen roken’ naar ‘Gevaarlijk; vergroot het risico op longaandoeningen zoals EVALI’.
Vera en Igor konden zich echter nauwelijks voorbereiden op het totaalverbod op online verkoop van vapes. Na overwegen van de haalbaarheid om bijvoorbeeld een fysieke winkel te openen met tabaksproducten of om de onderneming naar België te verhuizen, en een lange en moeilijke afweging, bleek dat staken de optie waar de ondernemers voor kozen.
Veel wetgeving komt vanuit Europa en vindt uiteindelijk zijn weg naar Nederland. Het mkb zal bijvoorbeeld in de nabije toekomst geconfronteerd worden met investeringen op het gebied van duurzaamheid. Denk hierbij aan nieuwe transportmiddelen door de invoering van zero-emissiezones of de noodzaak van zonnepanelen in het kader van energielabels. Ook ondernemers in de agrarische sector staan voor grote uitdagingen door nieuwe maatregelen, wat kan resulteren in onvoldoende verdiencapaciteit, onvoldoende afloscapaciteit bij leningen of te hoge toekomstige investeringen om het bedrijf gezond voort te zetten.
